poniedziałek, 6 lutego 2017

Przedpremierowo: "Straceńcy" Ingar Johnsrud

"Straceńcy" Ingar Johnsrud, Tyt. oryg. Kalypso, Wyd. Otwarte. Str. 504
PREMIERA: 15 lutego 2017r.

"Umysł nie bez powodu się zamyka. Pański mózg jest sprytniejszy od pana."

Klimat skandynawskich kryminałów to niemal klasyka. Przyjęło się, że jeśli dana powieść wywodzi się z Norwegii musi czarować przyciężką, trochę mroczną atmosferą i tajemnicą na pierwszy rzut oka niemożliwą do rozwiązania. Nie da się ukryć - takie historie są najlepsze, więc nic dziwnego, że oczekujemy od nich jak najwięcej. 

Ingar Johnsrud jest autorem, który dopiero stawia pierwsze, odważne kroki w świecie kryminału norweskiego, ale jego kariera zapowiada się naprawdę imponująco. Przede wszystkim dlatego, że autor nie boi się mieszać w schematach i zrywać z przyjętymi założeniami. Odważnie stawia swojego bohatera - Fredrika Beiera - w trudnych dla człowieka sytuacjach i pozwala czytelnikowi obserwować jak stacza się na dno ("Naśladowcy", tom pierwszy) oraz jak z tego dna się odbija ("Straceńcy", drugi tom). Choć robi to powolnie, na drżących nogach, więc jest nadzieja, że Johnsrud dynamicznie rozwinie swojego detektywa. Aż miło pomyśleć, że pojawi się trzeci, być może jeszcze lepszy tom.

Fredrik Beier swoją osobą prezentuje postać bohatera, którego niewiele osób polubi przy pierwszym spotkaniu. Po wydarzeniach z poprzedniego tomu załamał się totalnie i nie miał motywacji by stanąć na nogi. Kto ma ochotę czytać o detektywie, który zamiast znowu wkroczyć do akcji spadł na samo dno? Na pewno ten, kto zapoznał się z pierwszą częścią i wie, na co stać Beiera. Nie dziwcie się zatem, że miałam szczerą ochotę potrząsnąć nim i przywrócić do działania. To prowadzi natomiast do kolejnego wniosku - Ingar Johnsrud potrafi pisać tak, że czytelnik ma ochotę żyć życiem stworzonych przez niego bohaterów i angażować się w sprawy z nimi związane. Nie bawi się w ładne słówka, nie czaruje tylko pokazuje wydarzenia w surowym świetle feralnych wydarzeń. Autor ma talent, który dopiero się ujawnia i jeśli się nad nim popracuje, kto wie? Może jeszcze nie jeden raz nas zaskoczy.

Fabuła książki początkowo opiera się na powrocie do życia zdruzgotanego Fredrika, którego głównym celem jest wyjście z depresji. To może trochę rozczarować, bo przecież jeśli trzymamy w rękach skandynawski kryminał, oczekujemy, że już od pierwszych stron rzuci nas w wir kryminalnych wydarzeń. Faktycznie, mogłoby tak być, gdyby nie sam tragizm głównego bohatera. Jego cierpienie jest niemal namacalne, więc nietaktem byłoby wymagać od niego zatopienie żalu w rozgrzebywaniu zwłok. Ale gdy w tym samym czasie jego partnerka Kafa Iqbal odkrywa cztery ciała w różnych dzielnicach Oslo i wydaje się, że to nie koniec morderstw wszyscy liczą, że to Beier rozwiąże zagadkę. A tajemnica - przyznaję - jest całkiem dobrze dopracowana, na tyle, że niemal do samego końca nie wiedziałam jak to wszystko się zakończy.

Powieść "Straceńcy" ma w sobie potencjał serii, która skupi na sobie uwagę wielu czytelników. Dobrze napisana, dopracowana w najważniejszych szczegółach, intrygująca i zaskakująca na koniec. Czy można chcieć czegoś więcej? Nie wówczas, gdy życie głównego detektywa wydaje się absorbować niemal całą uwagę czytelnika. Polecam jednak wrócić do pierwszego tomu, warto poznać Beiera z każdej strony, bo czuję, że jeszcze nie jeden raz nas zaskoczy.

niedziela, 5 lutego 2017

"Oryks i Derkacz" Margaret Atwood

"Oryks i Derkacz" Margaret Atwood, Tyt. oryg. Oryx and Crake, Wyd. Prószyński i S-ka, Str. 424

"Nieśmiertelność to koncepcja - powiedział Derkacz. - Jeśli potraktujesz śmiertelność jako byt - nie śmierć, ale jej przeczucie i strach przed nią - wtedy nieśmiertelność jest brakiem takiego strachu."

Margaret Atwood przekonała mnie do swojego stylu pisania przy okazji Projektu Szekspir, w którym podjęła się nowej interpretacji "Burzy". Wyszło jej to naprawdę rewelacyjnie, więc sięgnięcie po "Oryks i Derkacz" było dla mnie czymś oczywistym - jak tu się nie skusić na historię, która zapowiada się tak nieoczywiście? 

Lubię takie zakręcone historie, choć uważam, że muszą być naprawdę dobrze napisane, by móc zainteresować. Atwood nie ma z tym problemu i prowadzi czytelnika przez zmyślnie nakreśloną fabułę, choć wymagającą wysilenia naszych szarych komórek, by móc zrozumieć co miała na myśli. Na samym początku historii byłam przekonana, że to książka zupełnie nijaka, bo kto miałby ochotę czytać o jakiejś pokręconej wizji alternatywnej przyszłości, w której choroba zgładza cały świat i tylko Yeti utrzymuje się przy życiu. Przeżywając swoje życie i stratę ukochanych osób prowadzi wewnętrzny monolog, jednocześnie informując czytelnika co dzieje się dookoła. Co prawda spotyka dookoła pewne oznaki życia, ale wszystko wygląda tak, jakby tylko on mógł w pełni funkcjonować.

Główny bohater w wyniku zagłady stracił Derkacza - swojego najlepszego przyjaciela. Odeszła też Oryks, ukochana ich obu. I jak na złość przeżyły tylko dzieci Derkacza, które przypominają mu boleśnie o stracie i całej tragedii. By odnaleźć się w tym wszystkim Yeti wyrusza w podróż, co uważam, że idealne posunięcie, bo nic nie działa na wyobraźnię czytelnika tak dobrze, jak motyw drogi. Wędrując razem z nim obserwowałam świat po zagładzie, gdzie dawne miasto świetności legło pod gruzami opuszczenia i samotności. 

Od razu uprzedzam - nie jest to książka łatwa. Trzeba się przemęczyć przez kilka pierwszych stron, by móc odnaleźć się w fabule. Świat głównego bohatera, dokładnie jak on sam - to pokręcona mieszanka rzeczywistości i przypuszczeń, które być może miałyby odzwierciedlenie w prawdziwym życiu. Co wspólnego z nieoczekiwaną chorobą ma niekontrolowana praca nad inżynierią genetyczną? I dlaczego wizja postapokaliptycznej przyszłości została wymieszana z dozą czarnego humoru? Odpowiedź na to pytanie uzyskacie po przeczytaniu powieści oraz - przede wszystkim - po spojrzeniu na świat z perspektywy głównych bohaterów.

"Oryks i Derkacz" to coś zupełnie nieoczekiwanego w świecie schematycznych lektur. Nie każdemu ta historia przypadnie do gustu, nie każdy zrozumie jej przesłanie i nie każdy odnajdzie się w świecie po zagładzie. Ale jeśli czujecie, że to jednak książka dla Was - nie zwlekajcie. Talent autorki i jej nieograniczona wyobraźnia potrafią zdziałać cuda, a sama powieść dostarcza dobrych kilku godzin wyśmienitej zabawy.